Usuną posusz gruby i średni.

Radni gminni podejmą uchwałę podczas XIII Zwyczajnej Sesji Rady Gminy Rzekuń, którą zaplanowano na 11 marca 2025 r. (wtorek) o godz. 15:00. Sesja odbędzie się w sali konferencyjnej Urzędu Gminy w Rzekuniu przy ul. Kościuszki 33, z proponowanym porządkiem obrad:
…
19. Rozpatrzenie projektu uchwały w sprawie uzgodnienia przeprowadzenia zabiegów pielęgnacyjnych pomników przyrody;…

… w Czarnowcu

„Firma wykonująca zabiegi pielęgnacyjne musi wykazać, że dysponuje co najmniej jedną osobą, który posiada odpowiednie kwalifikacje i uprawnienia, tj.: posiada tytuł zawodowy magistra uzyskany po ukończeniu wyższych studiów, obejmujących wiadomości w zakresie pielęgnacji i konserwacji drzew…”

Wypielęgnują lipy, do 31 października 2025 r.

Oby te piękne drzewa jeszcze długo cieszyły nasze oczy.

Dziękujemy Nadleśnictwu Ostrołęka i Stowarzyszeniu Ekomena w Ostrołęce za poruszenie tematu oraz pilotowanie procedur o niezbędnych pracach pielęgnacyjnych.

ps. Zabiegi pielęgnacyjne mają być wykonane na podstawie opinii dendrologicznej wykonanej (jak piszą w projekcie) przez „mgr inż Tomasza Zycha”. Opinia podobno zawarta jest w Załączniku nr 1, którego niestety zapomniano na stronie BIP Urzędu Gminy udostępnić.

Czytaj więcej o lipach ->

---

Marek Karczewski

Utrzymanie pomników przyrody obowiązkiem gminy

Drzewa potrzebują cięcia korygującego, pielęgnacyjnego, jak i prześwietlającego. Zalecanym terminem wykonywania takich prac pielęgnacyjnych jest okres od listopada do marca, kiedy to drzewa znajdują się w stanie spoczynku i nie puszczają jeszcze soków.

Czy to wyłącznie teoria?

To o czym chcemy napisać jest zapewne mniej istotnym problemem na wsi aniżeli budowa dróg asfaltowych, budowa wodociągów, budowa kanalizacji czy montaż lamp oświetleniowych dla wygód i bezpieczeństwa mieszkańców.

Należy jednak zauważyć, że dobra naturalne tak samo lub jeszcze bardziej wpływają na samopoczucie, kondycję i mnóstwo pozytywnych endorfin u człowieka – mieszkańca i potencjalnego wyborcy.

O naszym zabytkowym obszarze Czarnowca, zabytkowym ze względy na nieistniejący już na tym terenie dwór ale istniejący jeszcze (ocalały) park drzew pozostałych po dworze pisaliśmy tu -> Skoro dwór zniszczony, ocalmy chociaż drzewa

Pień/konar jednej z lip, tych patrzących na ścianę Lasów Państwowych pochylił/przewrócił się na ziemię w 2024 roku.

Zgłoszono obłamanie, opuszczenie konara w czerwcu 2024 roku!

Nadleśnictwo Ostrołęka – Leśnictwo Borawe jest właścicielem gruntu, na którym rosną czarnowieckie pomniki przyrody. Samo Nadleśnictwo jako właściciel działki ani żaden inny podmiot (oprócz gminy) nie może w żaden sposób interweniować w momencie uszkodzeń pomnika przyrody. Stosowny wniosek o ratowanie lip trafił na biurka urzędników i tam pozostał.

Końcem stycznia 2025 r. Nadleśnictwa jako właściciel gruntu ogrodziło taśmą ochronną pomnik, bo wygląda na to, że cały zespół lip wymaga solidnej opieki pielęgnacyjnej zleconej przez gminę firmie specjalizującej się w pielęgnacji pomników przyrody. Nie można w to miejsce wchodzić, ponieważ stan drzew może zagrażać zdrowiu i życiu ludzi.

W obowiązku gminy jest:

Konserwacja i pielęgnacja drzew na terenach zabytkowych i objętych ochroną konserwatorską oraz pomników przyrody.
W ramach leczenia należy wykonywać następujące (przykładowe) czynności mające na celu poprawę kondycji drzew.

– Cięcia pielęgnacyjne drzew zlecone przez konserwatora.
– Cięcia sanitarne drzew, mające na celu usuwanie martwych gałęzi aby ograniczyć rozwój szkodników oraz chorób drzew. Cięcia techniczne drzew mają na celu redukcję konarów zagrażających ludziom, budynkom, liniom energetycznym, urządzeniom technicznym.
– Zabezpieczenia mechaniczne wiązań na drzewach, wprowadzaniem podpór konarów zagrożonych wyłamaniem, które mają na celu utrzymanie struktury drzewa do momentu wyleczenia, wzmocnienia drzewa lub na stałe.
– Zabezpieczenie ubytków drzew. Zabezpieczenie ran, dziupli, kominów, które mogą doprowadzić do pogorszenia się stanu drzewostanu.
– Nawadnianie i napowietrzanie systemów korzeniowych drzew.
– Zwalczanie szkodników i chorób grzybowych drzew i krzewów.

Czy lipy przetrwają i jak długo gmina będzie zwlekać z podjęciem decyzji o ewentualnym ratowaniu ich przed zupełnym zniszczeniem?

Od zgłoszenia w czerwcu 2024 do dziś (luty 2025) gmina nie podjęła żadnych działań w związku z czarnowieckim Parkiem drzew zabytkowych.

Marzec zbliża się wielkimi krokami. Mamy wielką nadzieję, że urzędnicy i Rada Gminy sprężą się w działaniach, w ratowaniu pomnika przyrody w Czarnowcu.

Ludzie tu spacerują, ludzie odwiedzają to piękne miejsce, ludzie chcą podziwiać naturalne, piękne drzewa i naturę, bo takich miejsc jest już coraz mniej.
Drodzy Urzędnicy i Radni uratujcie nasze czarnowieckie lipy!

ps.
Pamiętacie Państwo jak poprzedni wójt zniszczył piękne drzewo przed świetlicą?
Pamiętają Państwo artykuły na lokalnych portalach „Gdzie podziała się sosna?”?
artykuł o sośnie czarnowieckiej tu ->

Poniżej kilka zdjęć zespołu lip (pomnika przyrody) z dnia 3 lutego 2025 r.

I tak na sam koniec

zapraszamy do zerknięcia, przesłuchania materiału wideo z naszym „zespołem” lip 🙂
Co miały wspólnego nasze lipy i Czarnowiec z tym teledyskiem?

Marek Karczewski

Pomniki przyrody w Czarnowcu mamy już od 51 lat.

O tym, że na terenie podworskim w Czarnowcu znajduje się kilkanaście pomnikowych drzew, wie chyba każdy. Ostatnio dotarliśmy do dokumentów źródłowych pokazujących kiedy i w jakim trybie kasztanowiec, lipy i modrzewie pomnikami przyrody zostały.

Zanim do tego przejdziemy, nakreślmy sytuację społeczno-międzynarodową. Ustanowienie czarnowieckich pomników działo się przecież w głębokim PRL-u, a wtedy większość zebrań na jakiś konkretny – nawet branżowy, nawet lokalny – temat, zaczynała się od „nakreślenia sytuacji społeczno-międzynarodowej”. Pięknie wyszydzili to Stanisław Bareja i Jacek Fedorowicz w filmie „Poszukiwany poszukiwana”, wkładając w usta tego męża co był z zawodu dyrektorem, szczere wyznanie, że on to może nakreślić sytuację międzynarodową, ale na swojej pracy merytorycznej to on się raczej nie zna.

No więc sytuacja społeczno-międzynarodowa na przełomie maja i czerwca 1973 roku wyglądała mniej więcej tak, że sowiecki Łunochod 2 właśnie wrócił z przejażdżki po księżycu, Helmut Kohl został przewodniczącym niemieckiej CDU i był nim aż 25 lat, Honduras Brytyjski zmienił nazwę na Belize i pod tą marką przeszedł do historii jako jeden z najsławniejszych rajów podatkowych, a Mike Oldfield wydał swój kultowy album „Tubular Bells”. Tymczasem Polska pożegnała Leonida Breżniewa, który poleciał z powrotem do Moskwy po dwudniowej oficjalnej wizycie. W Warszawie-Międzylesiu został wmurowany kamień węgielny pod Pomnik-Szpital Centrum Zdrowia Dziecka. W Chorzowie orły Górskiego pokonały Anglików 2:0 w eliminacjach do Mistrzostw Świata, a z fabryki w Bielsku-Białej wyjechał pierwszy maluch. (Jeden taki pojazd, choć nie z ’73 roku, do dziś jest widywany w Czarnowcu) 🙂

Tak wyglądała Polska i świat na przełomie maja i czerwca 1973 roku. W tym czasie w Urzędzie Wojewódzkim w Warszawie, na placu Dzierżyńskiego (dziś to plac Bankowy, a na miejscu pomnika Dzierżyńskiego stoi nasz polski Juliusz Słowacki) trwały prace nad ustanowieniem pomników przyrody w Czarnowcu.

Wtedy pomniki przyrody miała prawo ustanawiać „władza ochrony przyrody II instancji”. Tak mówiła ówczesna ustawa o ochronie przyrody. Tą władzą był wojewoda bądź wojewódzka rada narodowa. I oto w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie nr 12 znajdujemy trzy orzeczenia kierownika wydziału rolnictwa i leśnictwa z 5 czerwca 1973 r., uznające za pomniki przyrody:

• jeden kasztanowiec,
• dwa modrzewie,
• i 18 lip drobnolistnych.

Z orzeczeń tych wynika, że pomnik-kasztanowiec miał wówczas 332 cm obwodu pnia i wysokość około 24 metrów. Modrzewie (obwód pnia w centymetrach/wysokość w metrach) 275/24 i 210/20. Lipy (tu obwieszczenie podaje tylko obwody pni): 186, 144, 242, 224, 179, 154, 185, 259, 235, 108, 170, 223, 139, 120, 180, 165, 170, 165. Lipy te opisane są jako zrośnięte pniami do wysokości około 1 m. Orzeczenie podaje również zwyczajową nazwę tej grupy lip: altana.

Wszystkie drzewa stały wówczas na państwowych gruntach, należących do Państwowego Funduszu Ziemi.

Obwieszczenia przypominają na czym polega ochrona pomników przyrody. „Opisane wyżej drzewa podlegają szczególnej ochronie polegającej na zakazie wycięcia, niszczenia lub uszkadzania, zrywania pączków, kwiatów, owoców i liści, nacinania drzew, rycia napisów i znaków, umieszczania tablic oraz wszelkich innych znaków i przedmiotów. Zabrania się także zanieczyszczania terenu w pobliżu drzew, wzniecania ognia, wchodzenia na drzewa oraz wznoszenia jakichkolwiek obiektów budowlanych w promieniu 15 m od pni drzew. Kto wykracza przeciwko powyższym zakazom podlega karze grzywny do 4500 zł i karze aresztu do trzech miesięcy albo jednej z tych kar”.

Inne były czasy i inne pieniądze. Wyjaśnijmy, że maksymalna kwota grzywny to kwota dość dotkliwa, gdyby ktoś miał ją ponieść. Przeciętne wynagrodzenie w 1973 roku wynosiło niespełna 2800 zł.

Wszystkie trzy obwieszczenia o pomnikach przyrody w Czarnowcu podpisał zastępca kierownika wydziału rolnictwa i leśnictwa Stefan Stypułkowski.

Przez lata zmieniał się również stan faktyczny i stan prawny czarnowieckich pomników przyrody. Dziś na oficjalnej gminnej liście widnieją kompletnie inne daty ustanowienia tych drzew pomnikami przyrody. My pokazujemy źródło lokalnego prawa, czyli taki wojewódzki odpowiednik Dziennika Ustaw. Na gminnej liście figuruje dziś jeden, a nie dwa modrzewie. Być może jeden w czasie tego półwiecza obumarł, albo stało mu się coś złego. Gminna lista pomników przyrody wymienia już tylko 16, a nie 18 lip. Prawdopodobnie na przestrzeni dziejów któreś lipy obumarły, albo połamały się.

Tegoroczne sierpniowe wichury sprawiły, że niektóre pnie lipowej altany jeszcze bardziej pochyliły się ku ziemi. Gałęzie jednego z nich już dotykają gruntu.

Jacek Pawłowski

ALFABETYCZNY INDEKS DZIAŁU HISTORIA