222

Odsluchaj artykuł

Można ponownie zadać pytanie. Czy znów Czarnowiec będzie pierwszym w gminie miejscem z automatem?

Ustawą z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. 2023 poz. 1852) („Ustawa o gospodarce opakowaniami”) do polskiego porządku prawnego wprowadzone zostały przepisy dotyczące systemu kaucyjnego. Obowiązek uruchomienia systemu kaucyjnego został nałożony na państwa członkowskie UE postanowieniami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko (tzw. Dyrektywa SUP). Zakłada ona osiągnięcie poziomu selektywnego zbierania odpadów opakowaniowych na poziomie 77% do roku 2025, a następnie podniesienie tego poziomu do 90% do roku 2029.

Od 1 października 2025 roku w Polsce wejdzie w życie system kaucyjny, obejmujący butelki PET, puszki metalowe oraz butelki szklane wielokrotnego użytku.
Klienci będą płacić kaucję za opakowania oznaczone logotypem systemu, a następnie mogą ją odebrać, zwracając puste opakowanie w dowolnym punkcie zbiórki, bez potrzeby posiadania paragonu. Obowiązek zwrotu opakowań mają sklepy o powierzchni powyżej 200 m², a mniejsze sklepy mogą odbierać je dobrowolnie lub, jeśli sprzedają butelki szklane wielokrotnego użytku, mają taki obowiązek.

System kaucyjny to mechanizm, w którym konsumenci płacą dodatkową opłatę (kaucję) przy zakupie produktów w opakowaniach zwrotnych, takich jak butelki czy puszki. Po zwróceniu pustych opakowań do wyznaczonych punktów, konsumenci otrzymują zwrot tej kaucji. Celem systemu kaucyjnego jest zachęcenie do recyklingu i zmniejszenie ilości odpadów poprzez ponowne wykorzystanie opakowań.

Zgodnie z Ustawą o gospodarce opakowaniami system kaucyjny ma objąć napoje w następujących opakowaniach:

Opakowanie	Wysokość kaucji*
jednorazowe butelki z tworzyw sztucznych o pojemności do 3 litrów	0,50 PLN
szklane butelki wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra	1 PLN
puszki metalowe o pojemności do 1 litra	0,50 PLN

*zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8 lipca 2024 r. w sprawie wysokości kaucji dla poszczególnych rodzajów opakowań objętych systemem kaucyjnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1046)

Duże sklepy, o powierzchni powyżej 200 m kw., będą musiały odbierać puste opakowania, zapewniając osiągnięcie minimalnych poziomów określonych przez przepisy i oddawać konsumentom pobraną od nich kaucję. Natomiast mniejsze sklepy będą pobierać kaucję, ale przystąpienie do systemu odbioru opakowań będzie w ich przypadku dobrowolne.

Jeden punkt odbioru w każdej gminie

Ustawa przewiduje również obowiązek zapewnienia przez podmiot reprezentujący co najmniej jednego punktu odbierania opakowań i odpadów opakowaniowych objętych systemem kaucyjnym od użytkowników końcowych w każdej gminie oraz rozszerzenie obowiązku przyjmowania opakowań szklanych wielokrotnego użytku przez jednostki handlu detalicznego o powierzchni poniżej 200 m2, jeśli jednostka sprzedaje napoje w takich butelkach.

Zgodnie z uzasadnieniem do projektu ustawy, rozwiązanie to ma stanowić jasną wytyczną dla podmiotów reprezentujących co do minimalnej ilości takich punktów i umożliwi weryfikację objęcia terytorium całego kraju systemem odbioru opakowań i odpadów opakowaniowych objętych systemem kaucyjnym, co zapewni użytkownikom końcowym powszechny i równy dostęp. Z kolei objęcie systemem kaucyjnych również mniejszych jednostek handlu, ma umożliwić konsumentom oddanie opakowania niedaleko miejsca zamieszkania.

System kaucyjny to korzyść dla klimatu czy kolejne obciążenie kieszeni konsumenta?

Wprowadzenie systemu kaucyjnego w 2025 roku przyniesie istotne zmiany dla gminnej gospodarki odpadami.

Wyjęcie niektórych opakowań z komunalnych systemów gospodarowania odpadami spowoduje spadek przychodów z recyklingu, co może wpłynąć na wzrost opłat za odbiór odpadów, uiszczanych przez mieszkańców.

Czyli co?
Kowalski płaci drożej za butelkę oranżady o 0,50 zł, drożej za butelkę piwa bezalkoholowego o 1 zł, zwraca do Biedronki w Czarnowcu ciesząc się, że zwrócono mu 1 zł 50 gr polskich (należy pamiętać, że nie w gotówce!).
Gmina, która już tylko dwa razy w roku opróżnia kosze Kowalskiego z „żółtych śmieci” traci dochody i przez to podnosi opłaty za odbiór tychże?

Każdy mieszkaniec Czarnowca gdy kupił obecnie oranżadę w plastikowej butelce zapłacił o 0,50 zł taniej i wyrzucił ją dziesięć metrów od swojego domu do żółtego kosza.
Teraz, płacąc kaucję po 0,50 zł czy 1,00 zł będzie musiał te kaucyjne opakowania gromadzić w odrębnych miejscach (aby się nie uszkodziły). Zebrać co najmniej kilka sztuk, wsiąść w samochód i podwieźć do biedry czarnowieckiej, niezniszczone opakowania.
Ile litrów paliwa spali, ile spalin poleci do naszego ekologicznego środowiska?
A może również w tej sytuacji ustawodawca dba o zdrowie Kowalskiego i proponuje podwożenie do biedry wszelakich kaucyjnych opakowań – ROWEREM?
Wtedy rzeczywiście będzie ekologiczniej. Oby nie elektrykiem 🙂

Mieszkańcy Czarnowca dzięki biedrze w naszej wsi, która za chwileczkę wystartuje będą mieli możliwość rowerkiem podrzucić butelki do automatu. Co w przypadku ławian, goworszczan, przytulszczan czy zabielan?

Dodatkowo należy pamiętać, że automaty przyjmujące są zaprogramowane i nie przyjmą tłumaczenia konsumenta, że opakowanie jest prawie dobre. „Weź automaciku moją butelkę, bo wrzucając ją do koszyka zniszczył się kod kreskowy”.
Zepsuty/nieczytelny kod – zabieramy butelkę do domu!

Według ustawodawcy logotyp systemu kaucyjnego ma kształt prostokąta, w środku znajduje się napis KAUCJA i kwota zależna od rodzaju opakowania. Powinien być wyraźny, widoczny, czytelny i trwały.
Jak trwały?
Czy to oznacza, że trudno go będzie zniszczyć finką czy brzeszczotem? 🙂

Czy zatem system kaucyjny to kolejna „ekologiczna” ściema?